Ara

Yazıyooooor!


"Koku" Bulten sizleri bekliyor, ayda iki defa
TIKLA
Yaziyor! Okuyoooor... okutuyor!

Anket

Favori Distopya Romanınız?
 

Twitter'da Takip Et

Haberdar Olun!

Zübük Kağnı Gölgesindeki İt PDF Yazdır e-Posta
Z
Aziz Nesin tarafından yazıldı.   
Pazar, 12 Şubat 2012 18:58

Kitap

Yazar: Aziz Nesin

Yayınevi: Nesin Vakfı

İlahi Türkiye Komedyası okumak istiyorsanız  size Zübükzade İbrahim Bey ve yakın çevresinin hikayesini öneririz hemde şiddetle... Açın, okuyun ve görün; elli sene önce yazılmış bir kitap nasıl sanki dün yazılmış gibi bir hissiyat veriyor. Açın okuyun ve şaşırın; hayatımızda bunca zübük varken nasıl bir trajedinin figüranlarıyız. Açın, okuyun ve biraz kendinize gelin; aynı şeyleri kuşaklardır yaşamaktan sıkılmadınız mı?

Zübük ve zübüklük kavramları, bu kavramların nasıl ortaya çıktığı, toplumun bu duruma nasıl tepki gösterdiğini konu edinir Aziz Nesin.  Bu eseri ile Türkçemize yeni bir kavram kazandırmayı başarmıştır. Zübük: Yalancı, dolandırıcı, hileci, açıkgöz bir tipi temsil etmektedir. Romanda, kahraman Zübükzade ibrahim Bey ile çevresi birlikte ele alınır. Kahraman çevre bütünleşmesinin çok yoğun olduğu eserde her iki kesim, yazarın bakış açısı ile eleştirilir. “Aziz Nesin, Zübük’te bir insan zaafını, ona ortam hazırlayan çevre faktörüyle iç içe işliyor.” Eser sadece konusu, tespitleri ve keskin mizahi tutumuyla başarıyı yakalamaz. Aynı zamanda tek katmanda çoklu anlatıcı  kullanılarak farklı bir kurgu ile yazılmıştır. Her bir anlatıcı kitabın yirmi üç bölümü paylaşmış ve sırasıyla başlarından geçen hikayeyi yeni gelen Almanca öğretmenine anlatmaktadır.

Zübükzade İbrahim Bey, çok tanıdık gelecektir. Bunun için Türk Siyasi Tarihinin önemli politikacılarına ya da yaşağınız şehrin belediye başkanlarına ya da oturduğunuz semtin “ileri gelenlerine” bir baksanız onlarca zübük görür; hatta bir ara “yoksa bende bir zübük müyüm?” diye sorarken yakalarsınız kendinizi. Bir zübüğün kişisel çıkarları uğruna yapamayacağı sey yoktur.  Hemde hiçbirşey...

Zübük romanının diğer eserlerden farkı, en önemli özelliği, çoklu anlatıcı ve bakış açılarının etkin olarak kullanılmasıdır. Aynı zamanda romanın kahramanı olan anlatıcların devreye girdiği ve üçüncü tekil şahıs formatında aktardıkları bölümlerde okur anlatıcı hakkında da fikir edinir. Anlatıcının kültürünü, yaşını, bilgisini ve olaylara bakış açısını bir anlatıcıya ihtiyaç duymadan çözümler. Bölümler tek bir kişinin bakış açısından aktarılır. Ancak Aziz Nesin, her bölümde farklı bir anlatıcı kullanarak kahraman anlatıcının getirdiği tek boyutlu bakış açısını kırmış, bakış açısının çok boyutlu olmasını sağlamıştır.

BİR BAŞKA GÖRÜŞ !!!

Kerem Çalışkan – Vatan Gazetesi – Kitap Eki

“Zübük”ü tam 50 yıl önce yazdı Aziz Nesin. Büyük Usta’nın ölümsüz eserlerinden birisidir (1961). Türkiye insanını anlatır. Kasaba yaşamından, belediye başkanlığından, politikadan, Ankara’ya mebusluğa uzanan yolda herkesi kandırarak, bir şekilde herkesi vaatler ve umutlarla aldatarak iktidarı ve her şeyi ele geçiren bir “insan tipi”ni anlatır. “Kağnı gölgesindeki it” diye tanımlar onu Aziz Nesin.

Zübük herkesi kandırmakta, insanları çıkarları noktasından bağlamakta ustadır. Kendisini Zeybekzade diye tanıtan bir çingenenin oğludur. Adına zeybek süsü verip kasabaya yerleşen babası, hamamda bıyıklarıyla yakalanıp dayak yediği için “Zübük” lakabı takılmıştır. Ama Zübükzade İbrahim bu lakaplara aldırmaz. Particilik işlerine girer, raslantılar yardımı ile yükselir. Kasabadaki herkesi bir bahane ile bağlar. Kimine iş bulur, kimine tayin sözü verir, kiminin kızını evlendirmeyi vaat eder. Sonunda onu önce belediye başkanı, sonra vekil seçip Ankara’ya yollarlar.

Aziz Nesin’in ölümsüz tiplerinden “Muhalif Kadir Efendi” de Zübük romanının ana karakterlerindendir. Hani şu partisi iktidara geçince istifa edip muhalefete geçen Kadir Efendi. Kızlarıyla evlenme vaadi yaparak, üçüyle de gönül eğleyen Zübük’ün evlenmesi hatırına bir süre iktidar partisine kayıt yaptırıp rezil olan Muhalif Kadir Efendi.
Muhalif Kadir Efendi’nin kişisel macerasında bugünün ana muhalefet partisinin çıkmazlarının derin izlerini de bulabilir merak edenler.

“Zübük” 50 yıl sonra bugün yeniden okunması gereken kitapların başında gelir. Toplumsal konuları merak edenler ve siyasetin herkesi sarsan fırtınalarıyla boğuşmak zorunda kalanlar, “Zübük”ü okumadan Türkiye toplumunu anlayamazlar. Evet, bu kadar kesin.

50 yıl önce o kasabada “İlkokul mu yapalım, cami mi yapalım?” kavgasında cami yapmayı savunan Zübük’ün nasıl kazandığını anlamadan, bugün dindar ve muhafazakar bir partinin nasıl bu kadar oy aldığını da anlayamazsınız.

“Zübük”ü gençlik yıllarımda okumuştum. İçimde müphem ve sisli bir iz bırakmıştı. Çıkarlar üzerine kurulu ilişki sisteminin ağırlığı üzerine bir izlenim kalmıştı kafamda.

Ama “Zübük”ün nasıl bir şaheser olduğunu anlamak için belki de yarım asır geçmesi gerekti. “Zübük”ü bugün tekrar tekrar okuyun. Kendinizi bulacaksınız. Romanın sonunda kendi tayin umudunu “Zübük”e bağlayan, ona para kaptıran ve kazık yiyen Almanca öğretmeni, bir dostuna şu satırları yazar:

“Şimdi çok iyi anladım ki, Zübük bir tane değil. Biz hepimiz zübüğüz. Hepimizin içinde zübüklük olmasa, bizler de birer zübük olmasak, aramızdan böyle zübükler büyüyemezdi. Oysa zübüklük bizde, içimizde. Onları biz kendi zübüklüğümüzden yaratıyoruz. Sonra kendi zübüklüklerimizin bir tek Zübük’te birleştiğini görünce ona kızıyoruz. Ama gerçekten zübüklerden, kendi zübüklüğümüzden kurtulabilecek miyiz?”

Aziz Nesin’in bu sorusuna 50 yıl sonra “Hayır Usta, maalesef Zübüklerden kurtulamadık” yanıtını rahatlıkla verebiliriz. Bunun için ben kendi adıma Aziz Nesin’den özür diliyorum.

Zaten bu ara özür dilemek, helalleşmek moda. Cengiz Çandar da, 18 yıl sonra Madımak yazıları için Aziz Nesin’den özür diledi. O zaman esas olarak Aziz Nesin’i öldürmeyi ve yakmayı hedefleyen provokasyonla ilgili olarak Çandar Nesin’i suçlamıştı. Onun için “Türkiye halkının yüzde 60’ı aptaldır” sözlerinden yola çıkarak “Bunak değilse aptal” tanımı yapmıştı. Çandar şimdi 18 yıl sonra, 37 aydının yanarak öldüğü Madımak olayında İslamcıları kolladığı ve Aziz Nesin’i böylesine suçladığı için özür diliyor. Bu da güzel. Yazının ruhunun yanlış olduğunu 18 yıl sonra da olsa itiraf etmek yine de cesaret ister.

Medya zaten nabza göre şerbet veren zübüklerle dolu.

Evet, 50 yıl önce “Zübük”ü yazan Aziz Nesin gitti. Zübük’ü sinemada ölümsüzleştiren Kemal Sunal da gitti. Ama Zübükler her yerde ve her köşede. Üstelik ilginç biçimde kendilerini sürekli yeniliyorlar, iktidarlarını pekiştiriyorlar. Ne ‘Zübük’müş ama!...

Ne Okusam

Rıza Altmışaltı’dan Faik Türün’e Mektup (1974)

Aziz Nesin

Tüccar Bay Rıza Altmışaltı’dan, eski sıkıyönetim komutanı ve eski Istanbul senatör adayı General Faik Türün’e:

Muhterem Paşam Efendim,

Bendenizi tanımazsınız. Zatıâlinizi ise bütün memleket ve bilhassa bütün Istanbul’da yaşayanlar gibi biz de çok iyi tanımaktayız. Ve hatta zatıâlinizin bütün dünyada tanınmasına kıl kalmışken, kadr-i kıymetinizi, sıkıyönetim komutanlığınız zamanındaki idare ve dirayetinizi, memleketi az kalsın kurtarmak için gösterdiğiniz gayretinizi ve bu bakımdan halisane niyetinizi ve daha bin türlü meziyetinizi maalesef Istanbul seçmenleri takdir etmeyerek, seçimlerin fiyaskoyla sonuçlanması ve iki millî partimizin birden sizi aday göstererek çift desteklerine rağmen - tabirimi mazur görünüz - zatıâlinizin bozum olması, itimat buyurunuz ki, her vatansever memleket evladı gibi, bizleri de son derecede müteessir etmiştir.

Yazının devamı için Tıklayın

Ne İzlesem


Zübük
Yönetmen : Kartal Tibet
Yapımcı : Türker İnanoğlu
Senaryo : Atıf Yılmaz
Müzik : Esin Engin
Yapım yılı : 1980

Zübük, Aziz Nesin'in aynı adlı romanından sinemaya uyarlanmıştır
Milletvekili İbrahim Zübükzade (Kemal Sunal) mesleğinden ihraç edilmiş bir siyasetçidir. Sözünde durmayan, ahlaksız bir adamdır. Gazeteci Yaşar (Metin Serezli) gazetede yayınlamak istediği yazı dizisi için Zübükzade’nin yaşam öyküsünü öğrenmek ister. Gittiği köyü Gülören’de karşılaştığı köylüleri Zübükzade’yi nefretle anarlar. Yaşar’ın köylüden aldığı bilgiye göre Zübük iş hayatına bir dairede kâtip olarak başlamış, kısa sürede aldığı rüşvetlerle zengin olup çıkmıştır. Foyası ortaya çıkınca kovulan Zübük, Destek Partisi’ne girip yağcılıkla ocak başkanlığına yükselir. Girdiği her yere de rüşveti bulaştırır. Muhalefet partisinden olan Kadir Ağa’nın (Kadir Savun) kızı Yektane’yi (Nevra Serezli) evlenme vaadiyle kandırıp birlikte olur. Ama çetin ceviz Yektane, silah zoruyla Zübük’ü nikah masasına oturtur. Uyanık Zübük, partili partisiz herkesi öylesine birbirine düşürür ki, sonunda halk onun belediye reisi olması için neredeyse yalvarır. Aklı sürekli şeytanlığa çalıştığı için kendisine kurulan komploları da birer ikişer savuşturan Zübük, kendini milletvekili seçtirir. Tüm bu anlatılanlara çok şaşıran kurt gazeteci Yaşar, Zübük’le yüzyüze konuşmaya gider. Zübük, tüm yüzsüzlüğü ile, köylüyü, kasabalıyı, giderek tüm halkı kötüleyip, kendisinin ne denli dürüst ve vatansever bir politikacı olduğunu öyle bir anlatır ki; Yaşar Zübük’e neredeyse acımaya başlar. Ama giderayak Zübük’ün kendisine de oynadığı bir oyun aklını başına getirir. Çirkin politikacıların elinde çaresiz kalan halkın her zaman haklı olduğunu anlar...

Oyuncular :
Kemal Sunal - İbrahim Zübükzade / Zeybekzade Kara Yusuf Efe
Nevra Serezli - Yektane
Kadir Savun - Yektane'nin Babası Muhalif Kadir Efendi
Osman Alyanak - Motelci Satılmış
Ali Şen - Sabri Ağa
Bülent Kayabaş - İri Nuri
Metin Serezli - Gazeteci Yaşar
Memduh Ün - Milletvekili
Alpay İzer - Muhalif Burhan Bey
Zeki Alpan - Mehmet Çavuş
Nubar Terziyan - Bedir Hoca
Şemsi İnkaya - Terzi Cemal
Hüseyin Kutman - Emniyet Müdürü
Nevzat Okçugil
Bilge Zobu - Vali Vahit Atılgan
Reha Yurdakul - Demirci Nuri
Nejat Gürçen - Parti Yöneticisi
Mesut Sürmeli - Yazı İşleri Müdürü
Nevzat Açıkgöz - Belediye Reisi
Seyfettin Karadayı - Gedikli İhsan
Osman F. Seden - Meclis Başkanı

Ne İzlesem/Tiyatro


ZÜBÜK – AST [Ankara Sanat Tiyatrosu]

Oyun Hakkında

"Zübüklük" ; Başta inanç olmak üzere, toplumdaki tüm iyi duyguları, umutları, çaresizliği, eğitimsizliği paraya, çıkara, iktidara tahvil etme, sonuna kadar sömürme sanatı...

Özellikle inanç ve umut sömürüsüyle iktidarı ele geçirenlerin içyüzünü anlatan, bu coğrafyanın değişmez kaderini mizahın çarpıcı diliyle sergileyen bir yapıt "Zübük" . “Zübüklerin iktidarından kurtulmanın tek yolu var, kendi zübüklüklerimizden kurtulmak.” Bu yüzden bu romanı sahneye taşımak AST için tarihsel bir sorumluluk.

“Zübük” oyunu, "vatandaş-seçmen" portresi didik didik eden, "Zübükler Diktatörlüğü"nden kurtuluş için, sahici bir yüzleşmenin gerekliliğini vurgulayan ve herkesi hesaplaşmaya, yüzleşmeye, sorgulamaya davet eden bir yapım olarak projelendirildi..

Ölümsüz mizah yazarı Aziz Nesin'in romanından, Dersu Yavuz Altun tarafından “Müzikli Komedi” olarak uyarlanan ve sahneye konulacak olan oyun; Zübükleri ve onları iktidara taşıyan zübüklükleri anlatarak, bu ülkenin zübüklerden kurtulması için verilen mücadeleye tiyatro sahnesinden destek vermeyi amaçlamaktadır. Ali Seçkiner imzası taşıyan müzikleriyle aynı zamanda müzikal bir performansa dönüştürülecek oyunda, müzikler 4 kişilik bir orkestra tarafından canlı olarak çalınacak ve söylenecektir... Politik tiyatronun simge ismi olan AST, bu oyunla özgürlük ve demokrasi mücadelesine sahneden omuz verecektir...
Yazan : Aziz Nesin
Uyarlayan / Yöneten : Dersu Yavuz Altun
Yönetmen Yardımcısı: Koray Demir
Orkestra: OrkestrAST
Işık ve Ses: Murat Atmış / Mehmet Kızılgül
Oyuncu Kadrosu:
Mehmet Ulusoy
Zafer Gökçek
Hakan Güven
Ali Seçkiner
Yıldırım Şimşek
Ferhat Büküş
Erdem Ulusal
AST web sitesinden alınmıştır.

Yazar

Büyük yazar hakkında detaylı bilgi için Tıklayın

Bağlan



Bu sayfayı ekleyin...
  Bu yazı üzerindeki tüm haklar saklı olup, izinsiz kullanılması yasaktır.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile