Ara

Yazıyooooor!


"Koku" Bulten sizleri bekliyor, ayda iki defa
TIKLA
Yaziyor! Okuyoooor... okutuyor!

Anket

Favori Distopya Romanınız?
 

Twitter'da Takip Et

Haberdar Olun!

Ensor’ın ve Pessoa’nın Maskeli Karakterleri PDF Yazdır e-Posta

Kitap

Ensor’ın ve Pessoa’nın Maskeli Karakterleri

Fernando Pessoa’nın Anarşist Banker/Şeytanın Saati kitabını bitirdiğimde damağımda James Ensor’ın resimlerinden aldığım acı, buruk tat kaldı. Pessoamaske anlamına gelen persona kelimesinden türemiş ve kimse/hiç kimse anlamına geldiğini öğrenince gözlerimin önüne ilk düşen James Ensor oldu. 19.yy’ın ilk yarısı sanat açısından çok verimli bir dönem. Pessoa ve Ensor da bu dönemden. Birbirleri ile tanıştıklarını ya da eserlerini gördüklerini  sanmıyorum. Biri Portekiz’de diğeri Belçika’da iki sanatçı. Pessao Lizbon’da basit bir memur olarak çalışırken aynı zamanda yazar. Yaşarken çok az kitabı basılmış. Ölümünden sonra ise 20 binden fazla eseri sandıklarda bulunmuş. James Ensor hayatının çok büyük çoğunluğunu Belçika, Ostend'de stüdyoya dönüştürdüğü evinin çatı katında geçirir. Sadece üç yıl için evinden ayrılır o da resim eğitimi almak için Brüksel’e gider. Tanınmaya başladığında artık neredeyse bir asırlık yaşamının ikinci yarısıdır.

James Ensor dışavurumculuğun ve gerçeküstücülüğün öncülerindendir. Muhaliftir. Öncelikle de kendine karşıdır. Arkadaşları ve akrabaları onun nazik ve arkadaş canlısı olduğunu söyleseler de eserleri onun kişiliğinin alaycı, kavgacı ve huysuz olduğunu gösterir.Resimleri ilk bakışta canlı renklerle yapılmış bir karnaval havasını andırsa da incelemeye başlandığında tekinsizlik, huzursuzluk ve zalimliğin egemen olduğu görülür. İnsanların kendi yüzleri midir yoksa maske mi takmışlardır çok anlaşılmaz. Toplumun iki yüzlülüğünü vermek ister. Bazen de figürleri maske takmaz. Onun yerine ruhu giden beden gibi karakterlerini iskelet olarak gösterir. Kendisi bu figürlerin içindedir, ailesi ve yakınları da… Toplumsal yergiyi en yakınından başlatır. Maskelerini takınmış en bilinen eserlerinden biriEntrika’yı 1890’da yapar. Eserinde ortada burjuva çift görülür. Karikatürize edilmiş mavi şapkalı yeşil pelerinli figür kızkardeşi, yanındaki ise Berlin’de sanat simsarlığı yapan Çinli nişanlısıdır. Çift kalabalığın, dedikoducu, garip, çirkin figürlerin ortasındadır.Figürler maskelerinin altında güvendedir. Çiftin nişanı kasabada ve Ensor Ailesi’nde skandala yol açmıştır. Karşısında kucağında Çinli oyuncak bebekle şişman bir kadın suçlar şekilde parmağını uzatmaktadır. Aslında çift de maskelidir. Maskelerinin iki amacı vardır: hem zayıfı korumak hem de haini saklamak. Ensor şehirdeki dedikodulara misillime olarak ayrımcılık, iki yüzlülük üzerine bu resmi yapar.

Octavio Paz,Pessoa’nın eserleri için: "…yitik kimliğin aranışı." açıklamasını yapar. Pessoa kimliğini ararken başka yazarlarla karşılaşır içinde. O yazarlar da şiirler yazar. Onlar da şiirlerini imzalar. Ricardo Reis, Alvora de Campos, Alberto Caiero gibi yirmidört farklı yazar görürüz eserlerinde. “Benim hakkımdaki tüm güzel efsaneleri anlatacağım,evrensel ben, eşsiz ben, koca göbekli ben ve mükemmelkonu olabilecek: ben, biz, siz, onlar.”der. (I will tell to all the beautifullegend of the I, the universal I, the unique I, the potbellied I, and the great subject To Be: I am, we are, you are, they are!)Gene bu karşılaşmalardan bir başka roman daha doğar. Hemşehrisi Jose Saramago’nun yazdığı Ricardo Reis’in Öldüğü Yıl.

Pesseo da Ensor gibi aynı iki yüzlülüğü vermek ister. Anarşist Banker eserinde diyaloğubu yüzden bitmiş bir akşam yemeği sonrasına, laf arasına yerleştirir. Çünkü banker de tanıdıktır.Öyküsünde anarşisti “Peki anarşist kimdir? İnsanları doğdukları anda toplumsal bakımdan eşitsizkılan adaletsizliğe isyan eden biri; basitçe ifade edersek özü budur.” diyerek açıklar. Kitabın kahramanı banker, fakir bir ailenin zeki evladı olarak “kurum”ların kaldırılamayacağını vetoplumsal anarşizmin mümkün olmadığını, bireysel anarşizmi yaşayabilmek içinözgür olunması gerektiğini fark eder. Bunun için de zengin olması gerekmektedir.

Şeytanın Saati’nde sözleri ile doğmamış bir çocuğun şair olmasını sağlayan ve ilan eden şeytan, doğacak çocuğun aynı zamanda şeytanın oğlu olduğunu söyler. Belki de bu yüzden bir şair olan Pessoa’nın kitaplarını anlamak ve özümsemek biraz zor. Onunla beraber dönemdaşı Ensor’un resimleri incelenirse daha kolay sindirilecektir. Çünkü bir sanatçı olarak onun da içine aynı şeytan vardır.Yada Tanrı bedeni, Şeytan hayalleri yarattıysa sanatçılar da bize bu hayalleri gösterdiler. Bu yüzden de Tanrı ile Şeytan’ın arasında kaldılar.



Bu sayfayı ekleyin...
  Bu yazı üzerindeki tüm haklar saklı olup, izinsiz kullanılması yasaktır.

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile